Đưa AI đến gần hơn với người dân
Trong quá trình chuyển đổi số, việc ứng dụng các công nghệ mới không chỉ hướng tới hiện đại hóa hệ thống quản lý mà còn cần tạo ra những tiện ích thiết thực, phù hợp với điều kiện tiếp cận của người dân. Tại Lai Châu, mô hình Trợ lý nhân dân đang được thử nghiệm theo hướng hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện hơn, đặc biệt tại những địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số.
Được triển khai thí điểm từ tháng 7/2026 tại 4 xã, phường, Trợ lý nhân dân tích hợp nhiều công nghệ AI như nhận dạng ký tự quang học (OCR), mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), nhận dạng và tổng hợp giọng nói. Thông qua hệ thống, người dân có thể tìm kiếm thông tin, đặt câu hỏi và được hỗ trợ điền dữ liệu vào các biểu mẫu thủ tục hành chính.
Một điểm đáng chú ý là ứng dụng có khả năng hỗ trợ cả tiếng Việt và tiếng Mông. Tính năng này mở ra hướng tiếp cận phù hợp với đặc thù địa phương, góp phần giảm bớt những rào cản về ngôn ngữ khi người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Tính đến đầu tháng 10/2026, mô hình đã hỗ trợ hoàn thiện gần 9.000 hồ sơ, tương đương gần 90% tổng số hồ sơ tiếp nhận tại các địa bàn thí điểm triển khai. Kết quả bước đầu phản ánh khả năng hỗ trợ xử lý thủ tục hành chính của AI, đồng thời góp phần giảm bớt thao tác nhập liệu cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ.
Mở rộng khả năng ứng dụng AI trong quản lý, điều hành
Bên cạnh lĩnh vực dịch vụ công, Lai Châu cũng đang tiếp cận AI như một công cụ hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước thông qua các mô hình khai thác dữ liệu hình ảnh và tra soát văn bản.
Trong đó, mô hình Trung tâm Tri thức hình ảnh và điều hành thông minh sử dụng công nghệ thị giác máy tính kết hợp với hệ thống camera hiện có nhằm hỗ trợ giám sát tập trung, tìm kiếm thông tin và phát hiện những tình huống cần cảnh báo. Giải pháp hướng tới hỗ trợ công tác bảo đảm an ninh, trật tự và nâng cao khả năng theo dõi, quản lý địa bàn.
Mô hình đã bước đầu được đưa vào chương trình đào tạo nghiệp vụ cho Công an tỉnh Lai Châu, tạo điều kiện để nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ trong thực hiện nhiệm vụ tại cấp xã, phường.
Trong khi đó, Lai Châu cũng đẩy mạnh thí điểm mô hình thứ ba là Trợ lý công vụ trong tra soát văn bản, tập trung hỗ trợ cán bộ, công chức cơ quan Đảng và chính quyền rà soát thông tin, đối chiếu căn cứ pháp lý và theo dõi tiến độ giải quyết công việc. Việc ứng dụng công nghệ được gắn với nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả. Qua đó, mô hình hướng tới hỗ trợ kiểm soát quy trình thực hiện nhiệm vụ, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động công vụ.
Hướng tới chuyển đổi số thực chất, phù hợp với điều kiện địa phương
Ba mô hình nêu trên đã được Lai Châu giới thiệu tại chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia, Hà Nội. Đây là các giải pháp được tỉnh phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm cùng Công ty Cổ phần Đầu tư Kỷ Nguyên Mới Việt Nam.
Điểm chung của những mô hình này là tập trung vào các nhu cầu cụ thể trong hoạt động quản lý và phục vụ người dân, thay vì chỉ giới thiệu khả năng kỹ thuật của công nghệ AI.
Từ hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ hành chính, khai thác dữ liệu camera đến tra cứu, đối chiếu văn bản, mỗi giải pháp tiếp cận một khâu công việc khác nhau. Qua đó, cho thấy những hướng ứng dụng AI có thể tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện để phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Đối với một tỉnh miền núi như Lai Châu, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các khu vực còn có sự khác biệt, các giải pháp số cần được phát triển theo hướng dễ sử dụng, phù hợp với đặc điểm địa bàn và khả năng tiếp cận.
Những kết quả bước đầu trong thử nghiệm các mô hình AI là cơ sở để địa phương tiếp tục đánh giá tính khả thi, hiệu quả ứng dụng và khả năng kiểm soát trong quá trình triển khai. Đây cũng là hướng tiếp cận góp phần thúc đẩy chuyển đổi số theo chiều sâu, lấy nhu cầu của người dân và hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước làm trọng tâm./.